Nghi Lễ Tạ Ơn Giàng Và Cầu Cho Mùa Màng Bội Thu Của Người Cơ Tu
Đối với người Cơ Tu, hạt lúa không chỉ đơn thuần là lương thực nuôi sống con người mà còn được xem như món quà quý giá của Giàng – vì thần tối cao trong tín ngưỡng của đồng bào. Vì thế, sau mỗi mùa thu hoạch lúa rẫy, khi những gùi lúa đã đầy kho, người Cơ Tu lại tổ chức Lễ hội Mừng Lúa Mới, hay còn gọi là Bhuoih Haro Tome, để tạ ơn Giàng, tạ ơn núi rừng và cầu mong cho mùa sau tiếp tục bội thu.
Theo quan niệm của người Cơ Tu, hạt lúa là tinh hoa của đất trời và là kết quả của sự lao động cần cù của con người. Vì vậy, khi mùa rẫy kết thúc, cả buôn làng đều cùng nhau tổ chức lễ hội để bày tỏ lòng biết ơn đối với thần linh, đồng thời nhắc nhở con cháu phải biết quý trọng hạt lúa, quý trọng thiên nhiên và sống đoàn kết trong cộng đồng.
Sau khi thu hoạch xong mùa rẫy, buôn làng bắt đầu rộn ràng chuẩn bị cho ngày lễ. Nhà Gươl – ngôi nhà sinh hoạt chung của cộng đồng – được dọn dẹp sạch sẽ và trang trí bằng những hoa văn truyền thống. Những bó lúa vàng được treo lên cao như lời báo tin vui rằng mùa màng đã no đủ.
Thanh niên trong làng vào rừng chặt tre, lồ ô để chuẩn bị dựng cây nêu và làm ống cơm lam. Các bà, các mẹ thì chuẩn bị những món ăn truyền thống như cơm lam, thịt nướng, rượu cần để cùng nhau thưởng thức trong ngày hội. Những bông lúa đẹp nhất được chọn để đặt lên mâm lễ dâng lên Giàng như lời cảm tạ vì đã ban cho buôn làng một mùa rẫy tốt tươi.
Khi lễ hội bắt đầu, tiếng cồng, chiêng, trống vang lên rộn khắp bản làng. Già làng – người được cộng đồng kính trọng – đứng trước bàn lễ, thay mặt dân làng khấn tạ ơn Giàng, tạ ơn thần núi, thần rừng đã che chở cho buôn làng trong suốt mùa rẫy vừa qua, đồng thời cầu mong cho mùa sau mưa thuận gió hòa, lúa trên rẫy lại trổ bông đầy hạt.
Các nghi lễ cúng lễ hội mừng lúa mới (bhuôih haro tome)
Sau phần nghi lễ trang nghiêm là phần hội rộn ràng. Mọi người quây quần bên ché rượu cần, cùng ăn những món ăn truyền thống và hòa mình vào điệu múa tâng tung da dá sôi động. Tiếng cồng, tiếng chiêng, tiếng trống vang lên hòa cùng tiếng cười nói làm cho không khí lễ hội thêm ấm áp và vui tươi.
Trẻ em chạy nhảy quanh sân làng, người lớn trò chuyện bằng nói lý về mùa rẫy vừa qua, còn thanh niên thì say mê trong những điệu múa truyền thống. Tất cả tạo nên một bức tranh sinh động của cuộc sống cộng đồng – nơi mọi người cùng chia sẻ niềm vui được mùa và gắn bó với nhau như một gia đình lớn.
Khi đêm xuống, bếp lửa được nhóm lên giữa sân nhà Gươl. Bên ánh lửa bập bùng, người già trong làng kể cho con cháu nghe những câu chuyện về núi rừng, về những mùa rẫy xưa và về truyền thống của dân tộc mình. Qua những câu chuyện ấy, thế hệ trẻ hiểu hơn về nguồn cội và biết trân trọng những giá trị văn hóa mà cha ông đã gìn giữ từ bao đời.
Trải qua nhiều thế hệ, Lễ hội Mừng Lúa Mới (Bhuôih Haro Tome) vẫn được người Cơ Tu gìn giữ như một nét đẹp văn hóa truyền thống. Lễ hội không chỉ là dịp để cảm tạ thần linh và ăn mừng mùa màng, mà còn là sợi dây gắn kết cộng đồng, nhắc nhở con người phải biết ơn thiên nhiên, trân trọng hạt lúa quê hương và giữ gìn bản sắc văn hóa của dân tộc mình.